Te lage saturatie: symptomen, oorzaken en wanneer het gevaarlijk is

Een te lage saturatie betekent dat er minder zuurstof in je bloed zit dan normaal. Hier lees je wat het getal op je saturatiemeter betekent, welke klachten en oorzaken erbij horen en wanneer je de huisarts of 112 belt, met de grenzen van het Longfonds en Sanquin en de alarmsignalen van Thuisarts.nl.

Wanneer is lage saturatie gevaarlijk?

Een lage saturatie wordt gevaarlijk als de waarde lang onder de 90% blijft, of als je er ernstige klachten bij hebt. Een korte daling kan volgens het Longfonds geen kwaad. Duurt het lang, dan kun je benauwd, moe of onrustig worden en raken weefsels en organen soms beschadigd. Thuisarts.nl noemt bij COPD schade aan hart of hersenen door te weinig zuurstof.

Gebruik de tabel om je meting te plaatsen en kijk daarna naar je klachten.

Bron: Longfonds (Lesje saturatie), Sanquin (Zuurstof in je bloed) en Thuisarts.nl.

Wanneer bel je de huisarts?

Meet je twee keer onder de 95%, met tien minuten ertussen en aan een andere vinger, neem dan contact op met de huisarts (Longfonds). Sanquin raadt dat ook aan als je klachten hebt die bij te weinig zuurstof passen: benauwdheid, moeheid, verwardheid of onrust.

Bel direct de huisarts of de huisartsenspoedpost als je steeds benauwder wordt, heel snel ademt of moeilijk kunt praten (Thuisarts.nl, bij astma). Bij longontsteking geldt dat ook als je in rust snel of moeilijk ademt, of in de war raakt of suf wordt (Thuisarts.nl).

Wanneer bel je 112?

Thuisarts.nl noemt bij COPD en astma deze signalen waarbij iemand direct 112 moet bellen:

• Je bent zo benauwd dat je uitgeput raakt of bijna geen adem meer kunt halen.
• Je wordt suf en reageert niet, of bijna niet, als iemand iets tegen je zegt.
• Je huid wordt blauw-paars.

Bel bij deze signalen altijd 112, ook als de meter een normale waarde aangeeft.

Saturatie 93, 90, 86 of 70: wat betekent jouw getal?

Saturatie 95% of hoger. Normaal: je hebt genoeg zuurstof in je bloed (Sanquin).

Saturatie 91, 92 of 93%. Een saturatie van 93% of iets lager is minder dan normaal, maar nog geen directe reden tot zorg. Meet wel opnieuw; blijft de waarde onder de 95%, bel dan de huisarts (Longfonds).

Saturatie 90% of lager. Een tekort aan zuurstof in het bloed, dat Sanquin desaturatie noemt. Je weefsels en organen krijgen dan minder zuurstof (Longfonds).

Saturatie 85 of 86%, of nog lager zoals 70%. Een saturatie van 86% of lager valt ruim onder die grens. Meet na tien minuten opnieuw aan een andere vinger. Blijft de uitslag zo laag, neem dan contact op met de huisarts (Longfonds). Ben je zo benauwd dat je uitgeput raakt, word je suf of wordt je huid blauw-paars, bel dan direct 112 (Thuisarts.nl).

Wat is saturatie? De betekenis in gewone taal

Saturatie, of zuurstofverzadiging, zegt iets over het zuurstofgehalte in het bloed. Het getal geeft aan hoeveel procent van de hemoglobine in je rode bloedcellen zuurstof heeft gebonden (Longfonds, Sanquin). Hemoglobine is het eiwit dat zuurstof vanuit je longen naar de rest van je lichaam brengt.

Je lichaam heeft die zuurstof nodig om in je cellen energie vrij te maken (Sanquin). Je ademt hem in via je longen, waarna het bloed hem naar je organen brengt.

Desaturatie is het woord dat Sanquin gebruikt voor een saturatie van 90% of lager. Hypoxemie is de medische term voor te weinig zuurstof in het slagaderbloed (Nictiz, medische terminologie). Hoeveel zuurstof daar precies in zit, meet de longarts met een bloedgasonderzoek (Longfonds).

Wat merk je van te weinig zuurstof in het bloed?

De symptomen van een lage saturatie voel je volgens het Longfonds niet altijd. Blijft de saturatie lang laag, dan kun je deze klachten krijgen (Longfonds, Sanquin):

• benauwdheid
• moeheid
• onrust
• verwardheid
• een snellere ademhaling, vooral bij een flink laag zuurstofgehalte

Een blauw-paarse huid is een alarmsignaal. Bel dan 112 (Thuisarts.nl).

Moe zijn alleen zegt weinig: het hoort ook bij bloedarmoede (Sanquin) en slaap-apneu (Thuisarts.nl). Herken je vooral futloosheid en een gebrek aan energie, zonder dat je benauwd bent, dan kan er een andere oorzaak meespelen.

Zweet je daarnaast veel, lees dan meer over de oorzaak van extra moeheid in combinatie met overmatig zweten.

Oorzaken van een lage saturatie

Een lage saturatie is geen ziekte, maar een signaal. Waar kan het op duiden? Dit zijn de oorzaken die de bronnen noemen:

1. Een longziekte zoals COPD, longemfyseem of longfibrose. Door kapotte longblaasjes, of een wand van de longblaasjes die door littekens dikker is, neem je minder zuurstof op (Longfonds).
2. Een ernstige astma-aanval. Bij astma daalt de saturatie meestal alleen als de luchtwegen bij een zware aanval sterk vernauwen (Longfonds).
3. Longontsteking of een andere infectie. Door slijm in de longblaasjes halen je longen minder zuurstof uit de lucht (Thuisarts.nl, Sanquin).
4. Een aandoening van het hart. Volgens Sanquin kan een te lage saturatie ook voorkomen bij aandoeningen van het hart.
5. Slaap-apneu. Je adem stopt tijdens het slapen steeds even, waardoor je lichaam minder zuurstof krijgt (Thuisarts.nl).

En bloedarmoede?

Bloedarmoede wordt vaak als oorzaak genoemd, maar zo werkt het niet. Je hebt dan te weinig rode bloedcellen of hemoglobine (Sanquin), maar wat er is, kan volledig met zuurstof beladen zijn. Volgens het Longfonds kun je bij bloedarmoede daardoor toch 100% saturatie hebben. Sanquin noemt bloedarmoede wel als iets dat de uitslag van de meter kan laten afwijken.

Zelf je saturatie meten: zo voorkom je een verkeerde uitslag

Een saturatiemeter is een knijpertje voor je vingertop. Met ledlampjes meet hij hoe rood je bloed is, en daaruit volgt het percentage zuurstof (Longfonds). De meter moet daarvoor het kloppen van je bloed kunnen zien. Bij een slechte doorbloeding van je vinger gaat dat mis.

Zo meet je volgens het Longfonds en Sanquin het betrouwbaarst:

• Ga eerst een kwartier rustig zitten en beweeg niet tijdens de meting.
• Draag geen nagellak en geen kunstnagels.
• Warm koude handen eerst op, want koude vingers geven een afwijking.
• Verspringt de hartslag op het display steeds, dan heeft de meter niet goed gemeten. Herhaal de meting.
• Ook een onregelmatig hartritme kan de uitslag laten afwijken.

Werkt de meter niet goed op je vingers, bijvoorbeeld door een verstoorde doorbloeding, dan meet een zorgverlener soms met een sensor aan je oor of op je voorhoofd (Longfonds).

Zie een thuismeting als hulpmiddel, niet als diagnose: een saturatiemeter is minder nauwkeurig dan een bloedgasonderzoek (Sanquin). Schrik je snel van een uitslag, laat dan de huisarts of longarts meten (Longfonds).

Zoek je een betrouwbare saturatiemeter, kies dan een model dat ook je hartslag toont. Daarmee controleer je of de meting goed ging (Longfonds).

Op veel meters staat ook een PI-waarde. Wat die betekent, lees je in een artikel met veelgestelde vragen over saturatie.

Lage saturatie ’s nachts of op je smartwatch

Veel smartwatches tonen ’s ochtends een zuurstofwaarde van de afgelopen nacht. Ook Garmin-smartwatches met een ingebouwde saturatiesensor laten zo’n nachtwaarde zien. Een horloge meet aan je pols, en niet aan je vingertop zoals de meter die het Longfonds beschrijft.

Zie je ’s nachts regelmatig lage waarden, bespreek dat dan met je huisarts; de Longfonds Advieslijn raadt aan het meten met je arts te overleggen, zodat de uitslagen goed worden uitgelezen. Ben je overdag heel slaperig, word je niet uitgerust wakker en snurk je, dan kan dat volgens Thuisarts.nl passen bij slaap-apneu. Maak daarvoor op een werkdag een afspraak bij de huisarts.

Moet je ook overdag veel geeuwen, lees dan in een apart artikel welke oorzaken daarachter kunnen zitten.

Te weinig zuurstof in het bloed bij ouderen

Meet je bij je vader, moeder of een andere naaste? Het Longfonds en Sanquin gebruiken één grens voor iedereen: 95 tot 100% is goed. Er staat geen aparte grens voor ouderen bij; vraag de huisarts welke waarde voor je naaste normaal is, zeker bij een longziekte zoals COPD. Let bij het meten op koude handen en een slechte doorbloeding (Longfonds).

Kijk ook naar gedrag. Verwardheid en onrust kunnen passen bij te weinig zuurstof (Sanquin). Wordt je naaste suf en reageert hij niet of nauwelijks als je iets zegt, bel dan 112 (Thuisarts.nl).

Wat kun je doen aan een lage saturatie?

Dat hangt af van de oorzaak. Bij een meetfout helpt rustig zitten, je handen opwarmen en opnieuw meten. Blijft de waarde laag, dan is de huisarts de eerste stap.

Hoe krijg je meer zuurstof in je bloed? Je houdt het zuurstofgehalte op peil met een gezonde leefstijl: genoeg bewegen, regelmatig ontspannen, gevarieerd eten en niet roken (Sanquin). Komt een te lage waarde door een ziekte zoals COPD, dan kijk je met de huisarts of longarts of medicijnen helpen; soms vraagt de longarts zuurstof voor thuis aan (Longfonds).

Krijg je zuurstof, gebruik dan precies de hoeveelheid die je arts heeft afgesproken. Te veel zuurstof is volgens Thuisarts.nl ook gevaarlijk en kan je suf maken.

Gebruik je medicijnen voor astma of COPD, blijf ze dan goed gebruiken zoals afgesproken (Thuisarts.nl). Slik je meerdere medicijnen per dag, dan houd je je medicijnen overzichtelijk in een medicijndoosje.